Polskie władze milczą wobec nacjonalizmu ukraińskiego, a nie powinny – rozmowa z dr. Andrzejem Zapałowskim

Z dr. Andrzejem Zapałowskim, historykiem, wykładowcą akademickim, ekspertem ds. bezpieczeństwa, prezesem rzeszowskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Geopolitycznego, rozmawia Mariusz Kamieniecki

Po niedzielnym referendum w obwodach ługańskim i donieckim rozpad Ukrainy staje się faktem?

– Te referenda miały na celu przede wszystkim pokazać i sprawdzić, czy separatyści, którzy z bronią w ręku zajmują kolejne obiekty, mają poparcie społeczne. Pretekst, żeby ogłosić niepodległość, bardziej był skierowany do obywateli tych obwodów niż na zewnątrz. Od początku było bowiem wiadomo, że Unia Europejska i część świata zachodniego nie uzna referendum, które nie miało znamion demokratycznych. Aczkolwiek ten plebiscyt wyraża oddolne dążenie społeczeństw tych regionów do niezależności. Pod tym względem separatyści osiągnęli swój cel. Warto też podkreślić, że państwo ukraińskie było bezbronne wobec tych działań, a mieszkańcy tych regionów w sposób demonstracyjny poparły środowiska zbrojne, które chcą odłączyć te regiony od Ukrainy. Jest to sukces nie tylko samych separatystów, ale pośrednio także Rosji, i wielka przegrana Kijowa.

Przeprowadzenie wyborów prezydenckich na tym obszarze będzie możliwe?

– Biorąc pod uwagę, że część dużych ośrodków miejskich jest opanowana przez separatystów, a także duże prawdopodobieństwo, że ludzie z tych terenów zbojkotują wybory, będzie to bardzo trudne. Nie sposób bowiem organizować wyborów demokratycznych po lufami karabinów, obojętnie kto trzyma broń w rękach.   

Unia Europejska nie uznała plebiscytów niepodległościowych na wschodzie Ukrainy. Dzisiaj szef Rady Europejskiej Herman Van Rompuy gościł w Kijowie. Jakie znaczenie miała ta wizyta?

– Herman Van Rompuy tak naprawdę miał przygotować jutrzejszą wizytę przedstawicieli ukraińskiego rządu w Brukseli. Z całą pewnością będziemy tam mieli do czynienia z próbą nacisku na cały rząd ukraiński, aby poszedł w kierunku federalizacji Ukrainy. W innym wypadku państwu ukraińskiemu grozi rozpad, co oznaczać będzie początek demontażu tego państwa. Jak głęboki może być ten proces, tego naprawdę nikt dzisiaj nie wie. Proszę zwrócić uwagę, że kilka dni temu premier Węgier Viktor Orbán powiedział wprost, że będzie żądał  autonomii dla Węgrów zamieszkałych poza granicami tego kraju. Tym samym członek UE mówi, że będzie się domagał specjalnego statusu dla swojej mniejszości w liczbie ok. 200 tysięcy zamieszkujących na Ukrainie. Mamy więc do czynienia z próbą wywarcia nacisku. Tymczasem UE widzi, że Ukraina nie ma możliwości zapanowania nad wschodnią i południową częścią kraju. Dowodem tego są żołnierze z poboru, którzy nie chcą walczyć, zresztą separatyści unikają strzelania do nich, tylko lufy karabinów kierują do Gwardii Narodowej złożonej w dużej części z nacjonalistów ukraińskich. Niektóre jednostki ukraińskie buntują się, milicjanci zachowują neutralność, a część staje po stronie separatystów. UE dostrzega, że Kijów nie kontroluje już znacznej części swojego terytorium, w związku z tym chce zrobić kolejny krok naprzód i namówić rząd Jaceniuka, żeby poszedł w kierunku federalizacji. Należy też podejrzewać, że Putin, który przecież też prowadzi rozmowy z przedstawicielami państw UE, najwyraźniej sugeruje właśnie takie rozwiązanie. Polityka prezydenta Rosji – poza Krymem – jasno pokazuje, że nie chce on zajmować zbrojnie tych obszarów, ale realnie je podporządkować gospodarczo i politycznie, jednak poza strukturami Federacji Rosyjskiej. Dlatego zarówno dla polityków UE, jak i dla Rosji najlepszym wyjściem byłaby federalizacja Ukrainy.

Czy ceną za zgodę na federalizację ma być 11 miliardów euro pomocy finansowej w najbliższych latach dla Ukrainy…?

– Mógłby to być jeden z pretekstów a zarazem forma nacisku na ukraiński rząd. Ukraina znajduje się w katastrofalnej sytuacji. Wystarczy tylko wspomnieć, że Rosja żąda przedpłaty na gaz, grożąc wstrzymaniem dostaw. Z drugiej jednak strony 11 miliardów, choć brzmi imponująco, to jest kropla w morzu potrzeb. Ukraina natychmiast potrzebuje przynajmniej kilkudziesięciu miliardów euro. Przemysł praktycznie stoi. Po kijowskim okręgi ługański i doniecki są regionami, które dawały największy wpływ do budżetu Ukrainy. Wyłączenie tych obszarów z systemu finansowego Ukrainy jeszcze bardziej pogrąży ten kraj. Ponadto w tych dwóch obwodach żyje ok. 7 milionów ludzi, a więc mniej więcej tyle, ile liczy całe państwo Izrael. Jest to zatem bardzo poważny problem.     

Przed Ukraińcami wybory prezydenckie. Czy będą one rzeczywiście kluczowe dla stabilizacji kraju pogrążonego w chaosie?

(...)

http://www.naszdziennik.pl/polska-kraj/77084,ukrainskiego-nacjonalizmu-n...